Ouderschapsplan bij scheiding

Als je gaat scheiden en jullie hebben samen minderjarige kinderen, dan ben je verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Maar het is meer dan een verplicht document voor de rechtbank. Het is de basis voor hoe jullie na de scheiding samen ouders blijven. Door duidelijke afspraken te maken, creëer je rust en voorspelbaarheid voor je kinderen. En dat is in deze periode misschien wel het allerbelangrijkste.

Op deze pagina lees je wat een ouderschapsplan is, wanneer het verplicht is en wat erin hoort. Zit je met een concrete vraag?

Bekijk dan onze 35 veelgestelde vragen over het ouderschapsplan

Lees ook: scheiden met kinderen, wat moet je regelen

Wat is een ouderschapsplan

Een ouderschapsplan is het document waarin alle afspraken staan over de zorg en opvoeding van jullie kinderen na de scheiding. Je legt vast hoe de zorg en het contact worden verdeeld, wie welk deel van de dagelijkse opvoeding op zich neemt, en hoe hoog de kinderalimentatie wordt. Ook spreek je af hoe jullie elkaar op de hoogte houden en hoe jullie samen beslissingen nemen over school, medische zorg en andere belangrijke onderwerpen.

Samen met het echtscheidingsconvenant vormt het ouderschapsplan het officiële dossier dat naar de rechtbank gaat.

Wanneeris een ouderschapsplan verplicht?

Bij een echtscheiding met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wettelijk verplicht. Zonder plan kan de scheiding niet worden uitgesproken. De verplichting geldt voor jullie gezamenlijke kinderen onder de 18 jaar, en voor kinderen over wie jullie samen het ouderlijk gezag hebben.

Zijn jullie kinderen 18 of ouder, dan is het niet verplicht. Je mag natuurlijk nog steeds afspraken vastleggen als je dat prettig vindt, bijvoorbeeld over de studiekosten.

De verplichting geldt overigens niet alleen bij een huwelijk. Woonden jullie samen en hebben jullie samen gezag, dan is een ouderschapsplan ook verstandig, al toetst de rechter het dan niet.

Wat moet er in een ouderschapsplan staan?

De wet noemt drie onderwerpen die er verplicht in moeten: de zorgverdeling, de manier waarop jullie elkaar informeren en raadplegen over belangrijke zaken, en de kosten van de kinderen.

In de praktijk komt er meer bij kijken. De zorgverdeling is vaak het spannendste onderdeel: kiezen jullie voor co-ouderschap, of komt er een hoofdverblijf met een omgangsregeling? Verder leg je de kinderalimentatie vast, en maak je afspraken over vakanties, feestdagen en verjaardagen.

En dan zijn er de dingen waar niemand vooraf aan denkt. Wie gaat er mee naar de ouderavond? Wie regelt de zorgverzekering? Wat als een van jullie wil verhuizen? Juist die praktische punten leveren later de meeste wrijving op, en juist die zijn nu makkelijk vast te leggen.

Veel ouders merken dat er meer speelt dan ze vooraf hadden gedacht. Daarom is het verstandig om alles rustig en systematisch door te nemen in plaats van af te vinken.

Moet je je kinderen betrekken bij het ouderschapsplan

Wat doet de rechter met het ouderschapsplan?

De rechter beoordeelt het ouderschapsplan voordat hij de scheiding uitspreekt. Hij kijkt of het compleet is, of de afspraken redelijk zijn en of het belang van de kinderen voldoende is meegewogen. Hij toetst niet of jullie de "beste" regeling hebben gekozen, maar of jullie er samen zorgvuldig over hebben nagedacht.

Is het plan onvolledig of vindt de rechter de afspraken niet in het belang van de kinderen, dan kan hij om aanvulling vragen. De behandeling loopt dan vertraging op. In de meeste gevallen gaat dat goed: als de afspraken helder zijn en jullie het er allebei mee eens zijn, gaat de rechter daarin mee.

Dat is precies waarom het loont om het plan zorgvuldig op te stellen. Een plan met vage afspraken haalt het misschien wel bij de rechter, maar levert daarna jarenlang discussies op.

Wat als je partner niet meewerkt?

Een ouderschapsplan maak je samen. Dat is het uitgangspunt van de wet en het is ook de bedoeling: afspraken die één van jullie zijn opgelegd, houden zelden stand.

Lukt het niet meteen, dan is dat niet meteen een probleem. De meeste ouders zijn het niet over alles eens, en daar is de mediator voor. Maar werkt je partner echt niet mee, of is overleg onmogelijk, dan kun je de rechter vragen om te beslissen. Je legt dan uit waarom een gezamenlijk plan niet gelukt is. Dat is een andere route en verwijzen je in zo'n geval graag door.

De rol van je kinderen

In het ouderschapsplan leg je ook vast hoe jullie de kinderen bij de afspraken hebben betrokken. Hoe ouder het kind, hoe belangrijker die betrokkenheid.

Kinderen vanaf 12 jaar krijgen bovendien van de rechtbank de gelegenheid hun mening te geven, via de kindverklaring. Betrekken betekent niet dat zij beslissen, en het betekent al helemaal niet dat ze moeten kiezen. Het betekent dat ze gehoord worden.

Als jullie er samen niet uitkomen

Lukt het niet om er samen uit te komen op één of twee punten, dan kan een mediator helpen. Die zoekt met jullie naar een regeling waar je allebei mee kunt leven, ook al is het niet precies wat ieder voor ogen had. Lees meer over mediation bij scheiding.

Pas als overleg echt onmogelijk is, beslist de rechter over de zorgregeling, de kinderalimentatie en het gezag. Dat is bijna altijd de slechtere uitkomst. Niet omdat rechters het verkeerd doen, maar omdat jullie je eigen kinderen beter kennen dan iemand die het dossier één keer leest.

Hulp bij het ouderschapsplan

Een ouderschapsplan opstellen kan overweldigend voelen. Er moeten veel beslissingen worden genomen, en juridisch moet alles kloppen. Daarom werken wij met een gestructureerde vragenlijst die jullie langs alle onderwerpen leidt. Op basis van jullie antwoorden stellen we een concept op dat aan de wettelijke eisen voldoet, zodat je zeker weet dat je niets vergeet.

Zo maak je zelf je ouderschapsplan. Of als je eerst even een vraag hebt horen we dat natuurlijk ook heel graag.