Alimentatie bij scheiding

Ga je scheiden, dan krijg je vrijwel altijd met alimentatie te maken. En dan wil je vooral weten waar je aan toe bent: wie betaalt, hoeveel, hoe lang, en wat als jullie situatie verandert? Op deze pagina leggen we rustig uit hoe alimentatie werkt bij een scheiding. In gewone taal, met steeds de mogelijkheid om door te klikken naar het onderwerp dat voor jullie belangrijk is.

Eén ding vooraf, want het is het belangrijkste uitgangspunt: alimentatie is iets wat jullie in de eerste plaats samen bepalen. De wet en de rekenregels zijn een vangnet voor als je er niet uitkomt, geen keurslijf. Zolang jullie het samen eens zijn en de afspraken redelijk zijn, mogen jullie zelf bepalen wat je afspreekt.

Wat is alimentatie?

Tijdens je huwelijk of geregistreerd partnerschap heb je de plicht om voor elkaar en voor je kinderen te zorgen. Die zorgplicht stopt niet bij de scheiding: dat heet onderhoudsplicht. Alimentatie is de financiële invulling daarvan, een bijdrage in de kosten van levensonderhoud.

Er zijn twee soorten: partneralimentatie (voor je ex-partner) en kinderalimentatie (voor jullie kinderen). Die twee hebben elk hun eigen regels, en kinderalimentatie gaat altijd vóór partneralimentatie. Is er niet genoeg draagkracht om allebei te betalen, dan gaan de kinderen voor.

De hoogte van alimentatie bepaal je in eerste instantie samen

Partneralimentatie

Partneralimentatie is de bijdrage voor de ex-partner die na de scheiding niet genoeg inkomen heeft om van rond te komen. Of er partneralimentatie betaald wordt, en hoeveel, hangt af van wat de een nodig heeft en wat de ander kan missen.

Sinds 1 januari 2020 is de hoofdregel dat partneralimentatie maximaal vijf jaar duurt, of de helft van de duur van het huwelijk als dat korter was. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij jonge kinderen of als de AOW-leeftijd in zicht is.

Maar ook hier geldt: dat is de wettelijke terugval. Jullie mogen samen een andere duur of een ander bedrag afspreken, of afspreken dat er helemaal geen partneralimentatie is. Lees meer op onze pagina over partneralimentatie.

Kinderalimentatie

Kinderalimentatie is de bijdrage in de kosten van de kinderen. Heb je samen een kind, dan blijf je daar samen verantwoordelijk voor, of je nu getrouwd was of niet. De ouder bij wie het kind grotendeels woont, ontvangt meestal de kinderalimentatie van de andere ouder.

Kinderalimentatie loopt in principe door tot het kind 21 jaar is. Tot 18 jaar betaal je aan de andere ouder; vanaf 18 kan het kind vragen om de bijdrage rechtstreeks te ontvangen.

Ook hier mogen jullie samen afspraken maken over de hoogte en de manier van betalen, zolang ze redelijk zijn.

Verdelen jullie de zorg gelijk (co-ouderschap), dan betekent dat niet automatisch dat er geen kinderalimentatie nodig is: als de inkomens verschillen, kan er alsnog een bijdrage zijn. Lees meer op onze pagina over kinderalimentatie.

Hoe wordt de hoogte bepaald?

Er bestaat geen standaardbedrag dat voor iedereen geldt. Bij het bepalen van alimentatie draait alles om twee begrippen: behoefte en draagkracht. Behoefte is hoeveel de ontvangende partij nodig heeft om redelijk rond te komen, mede gelet op de levensstandaard tijdens het huwelijk. Draagkracht is hoeveel de betalende partij financieel kan missen. Die twee naast elkaar bepalen wat een redelijk bedrag is.

Willen jullie weten wat volgens de officiële rekenregels redelijk is? Dan kun je een alimentatieberekening laten maken. Dat is dezelfde berekening die ook de rechter gebruikt. Belangrijk: de uitkomst is een richtlijn, geen verplichting. Jullie mogen 'm volgen, maar jullie mogen er samen ook van afwijken.

Hoe leg je de afspraken vast?

De afspraken over alimentatie leg je vast in het echtscheidingsconvenant. Dat gaat naar de rechter, die de afspraken beoordeelt en bekrachtigt. Vanaf de ondertekening zijn jullie er allebei aan gehouden, en kunnen de afspraken zo nodig ook afgedwongen worden.

Wil je dieper ingaan op hoe je tot eerlijke afspraken komt, en waar je in de praktijk op let? Lees dan onze uitgebreide gids met tips over alimentatieafspraken.

Wordt alimentatie jaarlijks aangepast?

Ja. Alimentatie wordt in principe elk jaar per 1 januari automatisch verhoogd met een percentage dat de overheid vaststelt. Dat heet indexering, en het is bedoeld om de bijdrage mee te laten groeien met de loonontwikkeling. Je hoeft daar zelf niets voor te doen. Alleen als jullie schriftelijk hebben afgesproken dat indexering niet geldt, blijft het bedrag gelijk. Meer hierover, inclusief het percentage van dit jaar, lees je op onze pagina over de indexering van alimentatie.

Wat als de situatie verandert?

Alimentatie wordt vastgesteld op de situatie van dat moment. Maar situaties veranderen: een nieuwe baan, ontslag, een nieuwe partner, of kinderen die ouder worden. Verandert er iets ingrijpends, dan kan de alimentatie worden herzien. Zolang jullie het samen eens zijn, mogen jullie nieuwe afspraken maken; lukt dat niet, dan kan de rechter het opnieuw vaststellen.

En als een van jullie in het buitenland woont?

De afspraken over alimentatie blijven gewoon gelden als een van jullie in het buitenland woont of daarheen verhuist. Alleen de uitvoering kan ingewikkelder worden, bijvoorbeeld als er niet betaald wordt. Er zijn dan wel manieren om de betaling af te dwingen. Lees meer op onze pagina over alimentatie en buitenland.

Wat als jullie er samen niet uitkomen?

Alimentatie raakt aan geld én aan gevoel, dus het kan schuren. Kom je er samen niet uit, dan is daar onze mediation voor. Bij Stichting Oprechtscheiden helpen we jullie om het overzicht te maken, te kijken wat eerlijk is in jullie situatie, en samen tot afspraken te komen die voor allebei kloppen. De rekenregels en de rechter zijn er voor als het echt niet lukt, maar ons uitgangspunt is dat jullie het samen bepalen, met ons als begeleiding.

Wil je even sparren over wat in jullie situatie redelijk is? Neem gerust contact op, vrijblijvend.

Contact

Veelgestelde vragen over alimentatie

Bepaalt de rechter de hoogte van de alimentatie?

Meestal niet. Het uitgangspunt is dat jullie het samen afspreken. Zolang jullie het eens zijn en de afspraken redelijk zijn, mogen jullie zelf bepalen wat je vastlegt. Pas als je er samen niet uitkomt, kan de rechter een bedrag vaststellen.

Kun je afspreken dat er geen alimentatie is?

Ja, dat mag, zolang jullie het er allebei over eens zijn. Let bij partneralimentatie wel op: doe je afstand van je recht en vraag je later een bijstandsuitkering aan, dan kan de gemeente vinden dat je wél alimentatie had moeten afspreken.

Hoe lang duurt partneralimentatie?

Sinds 1 januari 2020 geldt als hoofdregel dat partneralimentatie maximaal 5 jaar duurt. In sommige situaties kan dat langer zijn, bijvoorbeeld als er jonge kinderen zijn of als de AOW-leeftijd in zicht is. De exacte duur hangt af van jullie situatie.

Wil je precies weten wat voor jullie geldt? Lees dan meer op de pagina over partneralimentatie.

Tot welke leeftijd betaal je kinderalimentatie?

Kinderalimentatie loopt in principe tot het kind 21 jaar is. Vanaf 18 jaar kan het kind vragen om de betaling rechtstreeks te ontvangen. Wat passend is tussen 18 en 21 jaar hangt af van studie, werk en jullie afspraken in het ouderschapsplan.

Meer hierover lees je op de pagina over kinderalimentatie.

Is een alimentatieberekening verplicht?

Nee, een alimentatieberekening is niet verplicht. Zolang jullie het samen eens zijn, mogen jullie zelf afspraken maken. Een berekening helpt vooral als jullie inzicht willen in wat volgens de richtlijnen redelijk is.

Wil je weten hoe zo’n berekening werkt? Bekijk dan de pagina over alimentatieberekening.

Wordt alimentatie automatisch verhoogd?

Ja, in de meeste gevallen wordt alimentatie ieder jaar per 1 januari automatisch verhoogd met een percentage dat door de overheid wordt vastgesteld. Dit heet indexering. Alleen als jullie schriftelijk hebben afgesproken dat indexering niet geldt, blijft het bedrag gelijk.

Lees meer op de pagina over alimentatie indexering.

Kun je alimentatie wijzigen als je situatie verandert?

Ja. Als jullie situatie verandert, bijvoorbeeld door werkloosheid, een nieuwe baan of veranderingen bij de kinderen, kunnen jullie samen een nieuw bedrag afspreken. Lukt dat niet, dan kan een rechter een wijziging beoordelen.

Meer hierover lees je bij herziening van alimentatie.