Bij een scheiding met kinderen komt er veel op je af. Naast alle emoties moeten er juridische, praktische en financiële afspraken worden gemaakt. En dat terwijl je hoofd er waarschijnlijk niet naar staat. Op deze pagina zetten we op een rij wat er geregeld moet worden als je gaat scheiden met minderjarige kinderen, zodat je overzicht houdt.
Heb je minderjarige kinderen, dan ben je wettelijk verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Zonder dat plan kan de rechter de scheiding niet uitspreken. Dat klinkt streng, maar het is niet voor niets: het dwingt jullie om vooraf na te denken over de dingen waar je anders pas ruzie over krijgt als ze zich voordoen.
In het ouderschapsplan leg je vast hoe de zorg- en contactregeling eruitziet, hoe jullie elkaar informeren over belangrijke beslissingen, en hoe de kosten van de kinderen worden verdeeld. Lees meer over het ouderschapsplan.
Dit is voor de meeste ouders het spannendste onderdeel. Waar zijn de kinderen wanneer, en bij wie?
Grofweg zijn er drie routes. Bij co-ouderschap verdelen jullie de zorg ongeveer gelijk. Dat vraagt om ouders die dicht bij elkaar wonen, redelijk kunnen overleggen en allebei de ruimte hebben in hun werkweek. Bij een hoofdverblijf bij één ouder woont het kind grotendeels op één adres, met een omgangsregeling voor de andere ouder. En dan is er nog van alles daartussenin: een maatwerkregeling die past bij jullie situatie.
Wat verstandig is, hangt af van de leeftijd van de kinderen, de afstand tussen de woningen, jullie werk, en hoe goed jullie onderling kunnen communiceren. Een schema dat op papier eerlijk is maar in de praktijk niet vol te houden, helpt niemand. Een jong kind heeft vaak baat bij korte wisselingen en veel voorspelbaarheid, een tiener wil juist meer zeggenschap over waar hij is en wanneer.
Als ouder blijf je financieel verantwoordelijk voor je kind tot het 21 jaar is. De hoogte van de kinderalimentatie wordt bepaald door twee dingen: wat het kind nodig heeft (de behoefte) en wat jullie kunnen betalen (de draagkracht).
Een misverstand dat we vaak tegenkomen: veel ouders denken dat er bij co-ouderschap geen alimentatie hoeft te worden betaald, omdat de zorg toch gelijk verdeeld is. Dat klopt niet automatisch. Verdienen jullie verschillend, dan kan er ook bij co-ouderschap alimentatie verschuldigd zijn.
Lees hoe kinderalimentatie wordt berekend of kijk specifiek naar kinderalimentatie bij co-ouderschap.
Hier gaat het in de praktijk regelmatig mis, omdat mensen er te laat aan denken. Als jullie uit elkaar gaan, verandert er van alles aan de kinderbijslag, het kindgebonden budget en de kinderopvangtoeslag.
De hoofdregel is dat het kindgebonden budget gaat naar de ouder die de kinderbijslag ontvangt. Gaan de kinderen bij jou wonen terwijl je ex de kinderbijslag krijgt, dan moet dat dus worden aangepast. Bij co-ouderschap gelden bijzondere regels, en kunnen jullie onder voorwaarden allebei recht hebben op een deel. Alles over het kindgebonden budget bij scheiding en over wie het krijgt bij co-ouderschap.
In de meeste gevallen houden beide ouders na de scheiding het gezamenlijk ouderlijk gezag. Dat betekent dat jullie samen beslissingen blijven nemen over school, medische zaken en een eventuele verhuizing. Het gezag verandert dus niet automatisch door de scheiding. Lees meer over ouderlijk gezag.
Is je kind tussen de 12 en 18 jaar, dan krijgt het van de rechtbank de gelegenheid om zijn of haar mening te geven over de scheiding. Dat gaat via een brief, de zogenoemde kindverklaring. Veel ouders schrikken daarvan, maar het is geen verhoor en je kind hoeft niet te kiezen. Het mag alleen zeggen wat het ervan vindt. Lees meer over de kindverklaring.
Behalve de grote afspraken zijn er de dagelijkse dingen, en juist die worden nogal eens vergeten. Op welk adres staat het kind ingeschreven? Blijft het op dezelfde school? Wie regelt de zorgverzekering, wie gaat mee naar de tandarts, wie krijgt bericht van school?
Het is verstandig om dit soort dingen expliciet af te spreken, ook al lijken ze klein. Want de irritatie ontstaat later zelden over het grote plaatje. Die ontstaat over de vraag wie er vergeten is de gymkleren mee te geven.
Naast alles wat geregeld moet worden, is er de emotionele kant. Kinderen kunnen onzeker worden, boos, verdrietig. Sommigen voelen zich schuldig aan de breuk, ook als jullie daar geen enkele aanleiding toe geven. Anderen blijven maanden hopen dat het weer goedkomt.
Wat kinderen vooral nodig hebben, is duidelijkheid. Duidelijkheid over wanneer ze waar zijn, wie wat regelt en hoe beslissingen worden genomen. Een goede regeling geeft rust, ook al is de regeling zelf niet wat ze gewild hadden. En wat ze niet nodig hebben, is het gevoel dat ze moeten kiezen.
Onze familiemediator schreef er een uitgebreid stuk over: wat doet een scheiding met je kind? Over het gesprek zelf, hoe je het vertelt en wat past bij welke leeftijd, lees je meer bij hoe vertel je je kinderen dat je gaat scheiden.
Het uitgangspunt is dat jullie de afspraken samen maken. Lukt dat niet meteen, dan is dat geen ramp: daar is de mediator voor. Die helpt om de punten waar jullie vastlopen alsnog werkbaar te krijgen.
Alleen als jullie er echt samen niet uitkomen, beslist de rechter over de zorgregeling, de kinderalimentatie en het gezag. Maar in vrijwel alle gevallen is het beter om dat zelf te doen. Niet alleen omdat het rustiger verloopt, maar ook omdat jullie je eigen situatie nu eenmaal beter kennen dan een rechter die jullie één keer ziet.
Bij een scheiding met kinderen gaat het niet alleen om juridische verplichtingen afvinken. Het gaat om stabiliteit, duidelijkheid en vooruitkijken. Door vooraf goed na te denken over de zorgverdeling, de financiële afspraken en de manier waarop jullie met elkaar blijven communiceren, leg je een basis waarop je kind zich veilig kan blijven ontwikkelen.
Wij begeleiden jullie daarbij. Eén mediator en één advocaat, samen voor jullie allebei, volledig online en in je eigen tempo. Lees hoe we het ouderschapsplan met jullie opstellen, of stel ons gerust eerst een vraag.