Wat doet een scheiding met je kind? Inzichten van een familiemediator

Patricia Tearr is MfN-registermediator en werkt met scheidende ouders. Ze richt zich op echtscheidingen, scheidingsconvenanten, omgangsregelingen, ouderschapsplannen en alimentatie. Daarvoor werkte ze jarenlang in de jeugdhulpverlening en de gezinsbegeleiding. Ze heeft dus van dichtbij gezien wat een scheiding met kinderen doet. Hieronder deelt ze wat haar in de praktijk het meest is opgevallen.

Wil je weten wat je allemaal moet regelen als je gaat scheiden? Dat lees je op onze overzichtspagina.

Heb je het al aan de kinderen verteld?

"Veel stellen maken zich zorgen om het welzijn van hun kinderen. Voor, tijdens en na de scheiding. Vaak hebben ze er onderling al meerdere keren over gesproken, maar is het nog niet uitgesproken naar de kinderen toe. En zodra ouders dat wél gaan doen, willen ze het graag goed doen. Alleen: wat is 'goed'?"

Over het gesprek zelf hebben we een apart artikel geschreven, met tips per leeftijd.

Wat is het beste voor je kind?

"Vrijwel iedere ouder zegt het beste te willen voor de kinderen, en in hun belang te handelen. En dan komt onvermijdelijk de vraag: wat is dat dan precies, 'het beste'? Wat betekent 'in het belang van het kind'?

Tijdens mijn bezoeken aan gezinnen zag ik hoe hoogoplopende conflicten zorgden voor stress en verdriet. Daarom ben ik me gaan verdiepen in mediation. Vanuit de overtuiging dat niemand de onrust van een conflict prettig vindt, en dat iedereen er zo snel mogelijk vanaf wil. Dat is goed voor ouders, maar zeker ook voor de kinderen."

De scheiding door de ogen van je kind

"De meeste kinderen gaan ervan uit dat hun vader en moeder voor altijd bij elkaar blijven. Jonge kinderen vinden dat zo vanzelfsprekend dat ze er geen moment bij stilstaan dat het anders kan lopen. En dan verandert er ineens heel veel.

Zeker in de eerste tijd na een scheiding hebben kinderen meer te verliezen dan te winnen. Het gezin zoals ze dat kennen valt uit elkaar. Ze moeten wennen aan een ouder die er niet meer altijd is, en soms ook aan een ouder die meer moet gaan werken en dus ook vaker weg is. De gewone dagelijkse dingen veranderen: samen eten, samen op stap, een verhaaltje voor het slapengaan. Er is vaak minder geld te besteden. Soms is er een verhuizing, of een nieuwe school. En niet zelden ontstaan er loyaliteitsproblemen."

"Zo doet papa nou eenmaal altijd"

"Vanaf het begin is het belangrijk dat kinderen buiten de conflicten blijven. Hoe lastig dat soms ook is. Een kleine onaardige opmerking over de ander is zo gemaakt.

Doe het niet. Wees eerlijk naar jezelf als je merkt dat je de neiging voelt opkomen. En glipt er toch een steek onder water uit? Kom er dan op terug. Zeg gewoon dat je dat niet had moeten zeggen, en dat je het zelf ook lastig vindt."

Het is niet jouw schuld

"Sommige kinderen voelen zich schuldig aan de ruzies en aan de scheiding. Ook als ouders daar geen enkele aanleiding toe geven. Blijf daarom herhalen dat jullie weliswaar gaan scheiden, maar dat dit niet de schuld van het kind is."

Is de scheiding echt definitief?

"Veel kinderen blijven hopen dat het weer goedkomt. Die hoop wordt sterker als een van de ouders eigenlijk niet wil scheiden. Of als ouders, juist omwille van de kinderen, in het begin nog veel samen blijven doen.

Benadruk daarom duidelijk dat de scheiding definitief is. Veel ouders vinden dat moeilijk, omdat ze bang zijn hun kind verdriet te doen. Maar valse hoop doet meer pijn. Een kind dat weet waar het aan toe is, kan de scheiding een plek geven en zich richten op de nieuwe situatie."

Je hoeft niet te kiezen

"Maak duidelijk dat je kind geen keuze hoeft te maken tussen jullie. Voorkom dat het het gevoel krijgt partij te moeten kiezen. Een kind kán dat niet: het wil de liefde van allebei, en het wil geen van beiden verdriet doen.

De beste manier om dat te voorkomen is simpel, al is het niet altijd makkelijk: praat niet negatief over de andere ouder waar je kind bij is."

Weer in balans komen kost tijd

"Het kan zijn dat je kind tijdelijk terugvalt in jonger gedrag. Een kind dat 's nachts al zindelijk was, is dat ineens niet meer. Dat is een bekende terugval in de ontwikkeling.

Een kind kan makkelijk tot een jaar nodig hebben om weer een beetje in balans te komen. Heb daar begrip voor en reageer er rustig op. Maak je je zorgen over het gedrag? Ga dan eens in gesprek met een jeugdcoach van de gemeente of een schoolmaatschappelijk werker. Zij kunnen je vertellen wat normaal is en wat extra aandacht nodig heeft."

Haal je schouders eens op

"Kinderen zijn flexibel genoeg om met verschillen tussen ouders om te gaan. Het zijn niet de verschillen waar ze last van hebben. Het zijn de conflicten over die verschillen.

Haal dus af en toe je schouders op als de andere ouder iets doet wat niet bij jouw opvoedstijl past. En gun de ander eens iets, zonder er iets voor terug te verwachten. Als iedere ouder dat zou doen, waren er een stuk minder conflicten. En minder conflicten betekent blijere kinderen. Dát is uiteindelijk 'in het belang van het kind'."

Kijk eerst naar jezelf

"Voorop staat dat jullie samen verantwoordelijk zijn voor het welzijn van je kind. En dat je zelf verantwoordelijk bent voor je eigen gedrag daarin. Kijk eerst wat jij kunt doen om de situatie te verbeteren, en bespreek het daarna met je ex-partner. Verwacht de verandering niet altijd eerst van de ander."

Hulp bij de afspraken

De afspraken over de kinderen leg je vast in het ouderschapsplan. Wij helpen jullie daarbij, zodat het niet blijft bij goede bedoelingen maar er ook echt iets ligt waar je allebei achter staat.

Heb je een vraag over jouw situatie? Neem gerust contact met ons op.