Een scheiding brengt kosten met zich mee. Maar niet iedereen hoeft die kosten volledig zelf te betalen.
Misschien heb je recht op rechtsbijstand. Dat betekent dat de overheid een groot deel van de kosten van de advocaat betaalt. Jij betaalt dan alleen een eigen bijdrage. Hier leggen we rustig uit hoe dat werkt.
Rechtsbijstand wordt ook wel een toevoeging genoemd.
Dit is een regeling van de overheid voor mensen met een lager inkomen en beperkt vermogen. Als je hiervoor in aanmerking komt, betaalt de Raad voor Rechtsbijstand het grootste deel van de kosten van je echtscheiding.
De toevoeging wordt per persoon beoordeeld. Jullie inkomens worden dus niet bij elkaar opgeteld.
Een scheiding kan financieel zwaar zijn. Om te voorkomen dat iemand vastloopt omdat de kosten niet betaalbaar zijn, bestaat gesubsidieerde rechtsbijstand.
Als de Raad voor Rechtsbijstand je aanvraag toekent, betaal je alleen een eigen bijdrage. De rest van de kosten wordt vergoed.
Of je recht hebt op rechtsbijstand hangt af van:
Je inkomen
Je vermogen
De 'opbrengst' van de scheiding
Het peiljaar dat wordt gebruikt
Benieuwd naar de totale kosten? Bekijk onze tarieven
Inkomensgrenzen
Je komt mogelijk in aanmerking als je inkomen twee jaar geleden lager was dan:
€ 35.400 zonder minderjarige kinderen
€ 50.000 met minderjarige kinderen
Daarnaast mag je vermogen niet hoger zijn dan € 36.952.
Let op: de beoordeling is altijd individueel. Het kan dus zijn dat jij wel recht hebt op rechtsbijstand en je partner niet, of andersom.
Rechtsbijstand of rechtsbijstandverzekering: wat is het verschil?
Deze twee lijken op elkaar, maar het zijn heel verschillende dingen. Goed om te weten, want mensen halen ze vaak door elkaar.
Rechtsbijstand is een vergoeding van de overheid. Als je inkomen en vermogen onder een bepaalde grens liggen, betaalt de overheid het grootste deel van de kosten van je scheiding. Je betaalt dan alleen een eigen bijdrage. Deze regeling heet ook wel een toevoeging, en loopt via de Raad voor Rechtsbijstand. Wij kunnen die vergoeding voor je aanvragen.
Een rechtsbijstandverzekering is iets anders. Dat is een verzekering die je zelf afsluit, bijvoorbeeld voor juridische hulp bij conflicten. Bij een scheiding heb je daar meestal weinig aan: de meeste rechtsbijstandverzekeringen dekken een echtscheiding niet, of alleen onder strikte voorwaarden. Twijfel je? Kijk dan even in je polis of bel je verzekeraar.
Kort samengevat: rechtsbijstand komt van de overheid en kan je scheiding een stuk goedkoper maken. Een rechtsbijstandverzekering regel je zelf en dekt een scheiding meestal niet.
Geldt rechtsbijstand ook voor het ouderschapsplan?
Ja.
Als je gaat scheiden en minderjarige kinderen hebt, is een ouderschapsplan verplicht. Ook wanneer je uit elkaar gaat na samenwonen.
Kom je in aanmerking voor rechtsbijstand, dan geldt deze vergoeding ook voor het opstellen van het ouderschapsplan.
De voorwaarden zijn hetzelfde als bij de echtscheiding zelf:
Je inkomen mag niet te hoog zijn
Je vermogen mag niet boven de vermogensgrens uitkomen
De beoordeling gebeurt individueel
Er wordt gekeken naar je inkomen en vermogen van twee jaar geleden. Dit heet het peiljaar.
Wat is het peiljaar bij rechtsbijstand?
De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt je aanvraag op basis van je inkomen en vermogen van twee jaar geleden. Dit heet het peiljaar.
Wat is een peiljaarverlegging?
Voor je recht op rechtsbijstand kijkt de Raad voor Rechtsbijstand naar je inkomen van twee jaar geleden. Dat jaar heet het peiljaar. Meestal werkt dat prima, maar soms pakt het vervelend uit.
Stel: twee jaar geleden verdiende je goed, maar inmiddels is je inkomen flink gedaald. Dan kijkt de Raad naar dat oude, hogere inkomen, en zou je op basis daarvan geen vergoeding krijgen, terwijl je die nu juist goed kunt gebruiken.
Voor die situatie bestaat de peiljaarverlegging. Je vraagt de Raad dan om niet naar twee jaar geleden te kijken, maar naar je huidige inkomen. Is dat lager, dan maak je alsnog kans op een vergoeding.
Je regelt dit met een apart formulier dat wij graag voor je invullen en indienen bij de Raad voor Rechtsbijstand. Wij helpen je graag als je niet zeker weet of een peiljaarverlegging in jouw situatie zinvol is.
Is je inkomen inmiddels veel lager dan twee jaar geleden, bijvoorbeeld door ontslag, ziekte of een andere baan? Dan kun je mogelijk een peiljaarverlegging aanvragen.
Wij kunnen met je meekijken of dit zinvol is.
Dat komt regelmatig voor.
In dat geval:
De partner met toevoeging betaalt alleen de eigen bijdrage.
De andere partner betaalt de vaste prijs zonder vergoeding.
De procedure blijft hetzelfde. Wij begeleiden jullie samen met één mediator en één advocaat.
Bij de beoordeling kijkt de Raad niet alleen naar je inkomen en vermogen vooraf, maar soms ook naar het financiële resultaat van de scheiding.
Ontvang je bijvoorbeeld een aanzienlijk bedrag aan overwaarde uit de woning, dan kan dit invloed hebben op de definitieve beoordeling.
Het is daarom belangrijk dat afspraken zorgvuldig worden vastgelegd.
De inkomens- en vermogensgrenzen worden periodiek aangepast. Twijfel je of je rond de grens zit, dan is aanvragen vaak de snelste manier om duidelijkheid te krijgen.
Wij kunnen vooraf met je meekijken. Bekijk hier de actuele eigen bijdrage en normbedragen voor 2026
Woon je in het buitenland, maar wordt jullie scheiding in Nederland uitgesproken? Dan kan rechtsbijstand nog steeds mogelijk zijn.
Je hoeft geen Nederlandse nationaliteit te hebben. Zolang de procedure via een Nederlandse rechtbank loopt, kan er recht op rechtsbijstand ontstaan.
Dit wordt vaak door elkaar gehaald.
Rechtsbijstand via de overheid is gebaseerd op je inkomen en vermogen.
Een rechtsbijstandverzekering is een polis die je eerder hebt afgesloten bij een verzekeraar. Deze vergoedt onder voorwaarden juridische kosten.
Let op: veel verzekeringen hebben uitsluitingen of wachttijden bij echtscheiding. Controleer daarom altijd je polisvoorwaarden.
Je hoeft dit niet zelf uit te zoeken.
Wij kunnen voor jullie controleren of je recht hebt op rechtsbijstand en de aanvraag voor je verzorgen.
Start rustig je scheiding en wij kijken met je mee. Bekijk hier onze kostenpagina en controleer je recht op een vergoeding.
Nee, je inkomen en vermogen worden individueel beoordeeld door de Raad voor Rechtsbijstand.
Nee, de beoordeling is per persoon.
Ja, als de scheiding via een Nederlandse procedure verloopt.
Dan kun je mogelijk een peiljaarverlegging aanvragen.
Nee, bij ons zijn er geen extra advocaatkosten bovenop de eigen bijdrage
In sommige gevallen kan na afloop opnieuw worden beoordeeld of je aan de voorwaarden voldeed, bijvoorbeeld als er een grote financiële opbrengst uit de scheiding is ontstaan.