Scheiden van tafel en bed | wat het inhoudt en wanneer dit een slimme keuze is

Scheiden van tafel en bed: voordelen, nadelen en gevolgen

Scheiden van tafel en bed is een officiële scheiding waarbij jullie getrouwd blijven. Je gaat apart wonen, je verdeelt het geld en de bezittingen, en je legt afspraken vast over de kinderen. Alleen: op papier blijven jullie man en vrouw.

Het klinkt als een halve maatregel, en dat is het in zekere zin ook. Maar voor sommige mensen is het precies wat ze nodig hebben.

Wat is scheiden van tafel en bed precies?

Bij een gewone echtscheiding wordt het huwelijk ontbonden. Bij een scheiding van tafel en bed niet: het huwelijk blijft bestaan, maar de gemeenschap van goederen wordt opgeheven en jullie leven gescheiden.

Alles wat bij een gewone scheiding wordt geregeld, wordt hier ook geregeld. De verdeling van het vermogen, de woning, het pensioen, de alimentatie en de afspraken over de kinderen. Het verschil zit hem in de status: jullie blijven getrouwd, en dus kun je niet hertrouwen.

De scheiding wordt uitgesproken door de rechter en ingeschreven in het huwelijksgoederenregister.

Waarom kiezen mensen hiervoor?

Er zijn vier redenen die we in de praktijk tegenkomen.

Geloofsovertuiging. Voor sommige mensen is een echtscheiding niet verenigbaar met hun geloof. Een scheiding van tafel en bed is dat wel, want het huwelijk blijft bestaan. Lees ook: scheiden vanuit christelijk perspectief.

Je twijfelt nog. Je wilt afstand, maar je bent er nog niet uit of het definitief is. Deze constructie geeft je die ruimte zonder dat het onomkeerbaar is.

Financiële of praktische redenen. Soms is er iets dat je liever niet doorbreekt. Een pensioenregeling, een verzekering, een fiscale situatie. Laat dat wel uitzoeken, want de voordelen zijn kleiner dan mensen denken.

Je wilt de rust bewaren. Voor de kinderen, of voor de familie. Een scheiding van tafel en bed voelt voor sommigen minder definitief, en dat maakt het gesprek makkelijker.

Wat zijn de voordelen?

Eerlijk gezegd: er zijn er weinig, en het is goed om dat te weten voordat je eraan begint.

Het echte voordeel is dat je alles regelt zonder dat het huwelijk eindigt. Dat is waardevol als je geloof dat vraagt, of als je nog niet zeker weet of je definitief uit elkaar gaat.

Daarnaast houd je de mogelijkheid open om het terug te draaien. Verzoenen jullie je, dan kun je de scheiding ongedaan maken. Bij een gewone echtscheiding zou je opnieuw moeten trouwen.

Wat géén voordeel is: het is niet sneller, niet makkelijker en niet goedkoper. De procedure is dezelfde, de kosten zijn dezelfde, en het duurt net zo lang.

Wat zijn de nadelen?

Deze zijn concreter, en ze verrassen mensen vaak.

Je kunt niet hertrouwen. Zolang de scheiding van tafel en bed niet is omgezet in een echtscheiding, ben je getrouwd. Wil je opnieuw trouwen, dan moet je eerst alsnog echt scheiden.

Je betaalt mogelijk twee keer. Dit is het grootste nadeel. Besluit je later dat het toch definitief is, dan moet er een tweede procedure komen om het om te zetten in een echtscheiding. Twee keer een gang naar de rechter, twee keer kosten.

Je blijft juridisch verbonden. Erfrecht, sommige verzekeringen, bepaalde fiscale regelingen: die gaan uit van een huwelijk. Dat blijft dus doorlopen, ook als jullie al jaren apart wonen.

Het kan verwarrend zijn voor de omgeving. Voor instanties, voor de bank, en soms ook voor de kinderen. "Zijn jullie nou gescheiden of niet?" is een vraag die je vaker zult horen dan je lief is.

Kun je van tafel en bed scheiden en toch samenwonen?

Dit is een van de meest gestelde vragen, en het antwoord is genuanceerd.

Het uitgangspunt van een scheiding van tafel en bed is dat jullie apart gaan leven. Dat is de kern ervan: je heft de samenwoning op, ook al blijft het huwelijk bestaan.

Maar in de praktijk komt het voor dat mensen tijdelijk nog onder één dak blijven. Bijvoorbeeld omdat er nog geen andere woning is, of omdat de verkoop van het huis nog loopt. Dat kan, mits jullie gescheiden huishoudens voeren: eigen financiën, eigen leven, geen gezamenlijke huishouding meer.

Wat je moet weten: de rechter kijkt hiernaar. Is er in de praktijk niets veranderd en woon je gewoon nog samen zoals voorheen, dan kan dat vragen oproepen. En blijf je structureel samenwonen, dan is de scheiding van tafel en bed feitelijk een lege huls.

Kortom: tijdelijk kan het, permanent niet.

Wat zijn de financiële gevolgen?

Hier gaat het mis bij mensen die denken dat een scheiding van tafel en bed "minder ver gaat". Financieel gaat hij precies even ver als een gewone echtscheiding.

De gemeenschap van goederen wordt opgeheven. Alles wat van jullie samen was, wordt verdeeld: het huis, het spaargeld, de beleggingen, de auto, de inboedel. En ook de schulden.

Het pensioen wordt verdeeld. Net als bij een echtscheiding. Het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in principe verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten.

Er kan alimentatie worden vastgesteld. Zowel partneralimentatie als kinderalimentatie, op dezelfde manier als bij een echtscheiding.

Maar erfrechtelijk blijven jullie echtgenoten. Overlijdt een van jullie, dan erft de ander in principe nog steeds als echtgenoot, tenzij daar iets anders over is vastgelegd. Dat is een verschil met een echte scheiding, en het is precies het soort ding dat mensen over het hoofd zien.

Laat de gevolgen dus goed doorrekenen. Vooral rond het pensioen, de erfrechtelijke positie en de fiscale kant.

Hoe werkt de procedure?

Hetzelfde als bij een gewone echtscheiding. Er is een advocaat nodig, want alleen die kan het verzoek indienen bij de rechtbank.

Jullie leggen de afspraken vast in een convenant. Zijn er minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht. De advocaat dient het verzoek in, de rechter beoordeelt de stukken en spreekt de scheiding van tafel en bed uit.

Daarna volgt de inschrijving in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Pas dan is het officieel.

Bij overeenstemming duurt dit zes tot acht weken.

Van tafel en bed naar een echte scheiding

Besluit je later dat het definitief is, dan kan de scheiding van tafel en bed worden omgezet in een echtscheiding.

Dat kan op twee manieren. Zijn jullie het er samen over eens, dan kan het meteen. Wil maar één van jullie het, dan geldt een wachttermijn van drie jaar. Pas daarna kan de rechter de omzetting uitspreken.

Die drie jaar verrassen mensen. Het betekent dat je, als je partner tegenwerkt, jaren vastzit aan een huwelijk dat feitelijk niet meer bestaat.

Bij de omzetting hoeven de afspraken uit het convenant meestal niet opnieuw te worden gemaakt. Die blijven gelden.

En als jullie het weer goedmaken?

Dat kan. Verzoenen jullie je, dan meld je dat bij de rechtbank en wordt de scheiding van tafel en bed ongedaan gemaakt.

De gemeenschap van goederen herleeft dan, en jullie zijn weer gewoon getrouwd zoals voorheen. Dat is iets wat bij een echte scheiding niet kan: dan zou je opnieuw moeten trouwen.

Is dit iets voor jullie?

Wees eerlijk tegen jezelf. Kies je hiervoor omdat het echt bij je situatie past, of omdat je de definitieve stap nog niet aandurft?

Als het dat laatste is, bedenk dan dat je het uiteindelijk twee keer doet. Dezelfde gesprekken, dezelfde afspraken, dezelfde kosten, twee keer. En in de tussentijd blijf je juridisch verbonden aan iemand van wie je in de praktijk al afscheid hebt genomen.

Maar is er een goede reden — je geloof, een oprechte twijfel, een specifieke financiële situatie — dan is dit een volwaardige route, en regelen we hem net zo zorgvuldig als een gewone scheiding.

Wij begeleiden ook een scheiding van tafel en bed

Bij ons verloopt het net als een gewone scheiding: één mediator en één advocaat, samen voor jullie allebei, volledig online. De tarieven zijn hetzelfde.

We nemen de tijd om uit te zoeken of deze route bij jullie past. Twijfel je nog, dan denken we daar graag over mee. Stel ons gerust een vraag, dat kost niets.

Lees ook over de kosten van een scheiding en het echtscheidingsconvenant.

Veelgestelde vragen

Ben je gescheiden als je van tafel en bed scheidt?

Juridisch niet. Je blijft getrouwd. Wel worden alle afspraken geregeld en wordt de gemeenschap van goederen opgeheven.

Kan ik hertrouwen na een scheiding van tafel en bed?

Nee. Daarvoor moet de scheiding eerst worden omgezet in een echtscheiding.

Wordt het pensioen verdeeld?

Ja, net als bij een gewone echtscheiding.

Is het goedkoper dan een gewone scheiding?

Nee. De procedure is dezelfde en de kosten zijn dezelfde. Zet je het later om in een echtscheiding, dan betaal je zelfs twee keer.

Kunnen we in hetzelfde huis blijven wonen?

Tijdelijk kan dat, bijvoorbeeld zolang de woning nog niet verkocht is. Maar dan moeten jullie wel gescheiden huishoudens voeren. Structureel samenwonen past niet bij een scheiding van tafel en bed.