Partnerpensioen na scheiding niet geregeld? Afstand doen, zo zit het

Veel mensen denken dat ze het pensioen bij hun scheiding hebben geregeld, en komen er jaren later achter dat dat niet zo is. Of ze ontdekken dat er iets is blijven staan waarvan ze dachten dat het was uitgesloten.

Dit stuk is geschreven door mr. Eveline Dirks, advocaat familierecht. Ze legt uit waar het in de praktijk misgaat, en wat je eraan kunt doen als het al is gebeurd.

Twee soorten pensioen, en dat is waar het misgaat

Bij een scheiding gaat het om twee dingen die vaak door elkaar worden gehaald.

Het ouderdomspensioen is wat je opbouwt tijdens je werkende leven en ontvangt zodra je de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Het partnerpensioen is iets anders: dat ontvangt je partner ná jouw overlijden. Ga je scheiden, dan wordt het tot dan opgebouwde partnerpensioen omgezet in een bijzonder partnerpensioen, ook wel nabestaandenpensioen genoemd.

Die twee vallen onder verschillende wetten. En precies daar loopt het vaak spaak.

Wanneer ben je gescheiden? De datum bepaalt de regels

Hoe het ouderdomspensioen wordt verdeeld, hangt af van je scheidingsdatum. Dat is de datum waarop de scheiding is ingeschreven bij de gemeente, niet de datum van de uitspraak.

Op 1 mei 1995 trad de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wet VPS) in werking. Ben je ná die datum gescheiden, dan valt de verdeling van het ouderdomspensioen onder die wet: het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen wordt verdeeld.

Gescheiden vóór 1 mei 1995?

Dan geldt er ander recht, en dat luistert nauw. Er zijn twee periodes.

Ben je gescheiden tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995, dan geldt het zogeheten Boon/Van Loon-arrest van de Hoge Raad. Waren jullie in gemeenschap van goederen getrouwd, dan viel het opgebouwde pensioen in die gemeenschap en had het bij de scheiding verrekend moeten worden. Is dat destijds niet gebeurd, dan kan je ex-partner daar in veel gevallen alsnog aanspraak op maken. Andersom geldt dat ook: heb jij destijds niets ontvangen, dan is dat mogelijk nog recht te zetten.

Ben je gescheiden vóór 27 november 1981, dan bestond er nog geen recht op verrekening van het ouderdomspensioen. Het pensioen bleef bij degene die het had opgebouwd. Wel kon er ook toen al een bijzonder partnerpensioen zijn ontstaan.

Twijfel je onder welke regels jouw scheiding valt, of vermoed je dat er destijds iets is blijven liggen? Dat zoeken we gratis voor je uit.

De val: het partnerpensioen wordt vergeten

Dit is waar het in de praktijk misgaat, en het gebeurt vaker dan je denkt.

Steeds meer stellen wijken af van de standaardregeling. Op zich prima: beide wetten zijn van regelend recht, dus je mag er in onderling overleg van afwijken. Maar het gaat lang niet altijd goed.

Mensen denken dat ze de verdeling van het pensioen volledig hebben uitgesloten. En dan blijkt achteraf dat dat maar half gelukt is.

Sluit je alleen de Wet VPS uit, dan heb je nog geen afstand gedaan van het bijzonder partnerpensioen. Dat valt namelijk onder de Pensioenwet, en die wordt domweg vergeten. De pensioenuitvoerder reserveert dan gewoon een partnerpensioen voor je ex-partner, ook al dacht je dat je alles had geregeld.

Wil je daar écht vanaf, dan moet je daar apart en uitdrukkelijk afstand van doen. Dat kan in het echtscheidingsconvenant, maar het moet voldoende concreet zijn geformuleerd.

Ben je te laat? Dan is er nog een uitweg

Is er bij de scheiding niets of onvoldoende geregeld over het partnerpensioen? Dan kun je achteraf alsnog een afstandsverklaring tekenen.

Dat kan altijd nog. Maar wees eerlijk over de praktijk: jaren na een scheiding zit niemand daar meer op te wachten. Je moet je ex-partner benaderen, uitleggen wat er speelt, en vragen of hij of zij wil tekenen. En dan komt onvermijdelijk de vraag boven: wilde je dat partnerpensioen destijds eigenlijk wel verdelen?

Dat gesprek is een stuk makkelijker als je het tijdens de scheiding voert, in plaats van tien jaar later.

Leg het altijd vast in het convenant

Om discussie te voorkomen, hoort er in elk echtscheidingsconvenant een afspraak te staan over het partnerpensioen. Of dat nu inhoudt dat de Pensioenwet gewoon van toepassing is, of juist dat je hem uitsluit.

Het gaat erom dat het besproken is en dat zwart op wit staat wat jullie hebben afgesproken. Dan kan er later geen misverstand over ontstaan.

Vergeet je andere oudedagsvoorzieningen niet

Tot slot iets waar bijna niemand bij stilstaat.

Heb je een levensverzekering of een lijfrenteverzekering? Kijk dan wie daarop als begunstigde staat. In de meeste gevallen staat je partner daar met naam en toenaam als eerste begunstigde vermeld.

Na een scheiding moet die begunstiging vrijwel altijd worden gewijzigd. Doe je dat niet, dan keert de verzekeraar bij je overlijden gewoon uit aan je ex-partner. Ook als je inmiddels een nieuw leven hebt.

En de nieuwe pensioenwetgeving?

Het pensioenstelsel is volop in beweging: alle pensioenregelingen gaan de komende jaren over naar het nieuwe stelsel van de Wet toekomst pensioenen, en er ligt een aparte wet klaar die de verdeling bij scheiding zelf gaat veranderen. Voor de vraag of het partnerpensioen bij jouw scheiding goed geregeld is, verandert de kern niet: het moet besproken en vastgelegd zijn. Maar de details verschuiven wel. Wat er precies verandert en wanneer, lees je in ons artikel verandert er iets aan pensioen bij scheiding door de nieuwe wetten?

Hulp nodig?

Twijfel je of het bij jouw scheiding goed geregeld is? Of ben je erachter gekomen dat er iets is blijven liggen?

Wij kijken graag met je mee, ook als je al jaren gescheiden bent. Dat kost niets. Stel ons gerust je vraag.

Wil je eerst lezen hoe pensioenverdeling in de basis werkt? Dat staat op onze pagina over pensioen verdelen bij scheiding. En of je afspraken nog te wijzigen zijn, lees je bij pensioen wijzigen na de scheiding.

Dit stuk is geschreven door mr. Eveline Dirks, advocaat familierecht.