Heeft een kind bij scheiding een stem?

De belangen van het kind tijdens een echtscheidingssituatie worden nog wel eens uit het oog verloren. Heeft een kind bij een scheiding eigenlijk wel een stem? Wordt er naar het kind geluisterd? Een pleidooi voor een preventieve aanpak. Geschreven door Kindbehartiger Marieke Lips.

Heeft een kind bij scheiding een stem?Als Kindbehartiger en professioneel begeleider en belangenbehartiger van kinderen in een scheidingssituatie, zowel tijdens als na de scheiding, worden er wekelijks casussen onder mijn aandacht gebracht. De ene keer wordt de begeleiding als preventief middel ingezet. De andere keer vooral om het verdriet en de effecten van de scheiding zoveel mogelijk te verzachten. Ik zou bij uitstek willen pleiten voor een preventieve aanpak. Zo kan begeleiding in een zo vroeg mogelijk stadium worden ingezet. Kinderen kunnen zo eerder maatwerk ondersteuning krijgen en eerder hun stem laten doorklinken. De stem van ieder kind is immers de sleutel naar een onbezorgde toekomst. Aan de voorkant kan veel worden voorkomen en kan de door kinderen opgedane ervaring in perspectief worden geplaatst. Dit in het belang van hun verdere ontwikkeling.

De wensen van een kind kunnen al in een vroegtijdig stadium achterhaald worden. Wanneer ouders zich hiervan bewust worden, kan de scheiding veel meer op een harmonieuze wijze worden uitgewerkt. Juist doordat invulling wordt gegeven aan de wensen van het kind. Kinderen hebben een pure blik op de wereld. Zij hebben geen vooroordeel en zij hebben een simpele visie op de, voor ons als volwassenen, meest ingewikkelde situaties. Voor ouders lijken de uitingen van een kind soms naïef. Dus wordt er tegen een kind gezegd: “jij snapt het nog niet, jij bent hier nog te jong voor of bemoei je er maar niet mee”.

Heeft een kind bij scheiding een stem?Wanneer ouders echter goed leren luisteren naar wat het kind echt zegt, kan worden geconcludeerd dat die simpele uitingen van het kind bij uitstek de sleutel kunnen zijn naar de oplossing rondom de scheiding; maak het elkaar niet zo moeilijk, communiceer gewoon met elkaar, praat ook met ons en luister naar ons, maak geen ruzie om dingen die er niet meer toe doen en los de situatie op zodat de nieuwe thuissituatie draaglijk wordt voor iedereen. Dat is alles wat wij willen! De kunst is dan voor beide ouders om de eigen emoties te leren loslaten en over de eigen woede en frustraties heen te kunnen stappen. Pas dan gaat er een wereld open, die de wereld heet van eenvoud en structurele oplossingen in het belang van ieder kind en waarbij bewust ouderschap centraal staat.

Tot mijn verbazing lijkt de wereld van eenvoud en structurele oplossingen met maatwerk soms mijlenver van ons gezond verstand verwijderd te zijn. Niet alleen bij ouders, maar ook binnen het juridisch proces. Zo kreeg ik enige tijd geleden een uitspraak van een rechter onder ogen. In de uitspraak werd zwart – wit uiteen gezet hoe een begeleide omgang eruit moest gaan zien voor een periode van zes maanden; eerste twee maanden 1 uur per week, derde en vierde maand 2 uur per week, de maanden erna 4 uur per week en dan onbegeleid verder. Geen enkele uiting van maatwerk en alleen maar kwantitatieve mededelingen. Waar komen de hechtingsperiode en de ontwikkelingsfase van het kind aan bod? Waar zijn de belangen en wensen van het kind tot uiting gebracht? Heeft er een gesprek met het kind plaatsgevonden? Op alles kon ‘niet of nee’ worden geantwoord. Ik vraag mij bij dit soort zaken af hoe het toch kan dat een uitspraak wordt gedaan, terwijl op geen enkele wijze geluisterd is naar het kind. Hoe jong een kind ook is, luisteren naar een kind is essentieel, want ieder kind heeft een stem die geborgd moet worden en door de juiste professional vertaald kan worden naar het juridisch speelveld.

Mijns inziens zou ieder kind recht hebben op maatwerk ondersteuning en een luisterend oor. De Kindbehartiger is er bij uitstek voor kinderen en als verbindende schakel binnen het systeem dat zich rondom kinderen in een scheidingssituatie beweegt. Preventief, maar dus ook gedurende het juridisch proces. De Kindbehartiger kan vanuit de opgedane ervaring en expertise in de omgang en gespreksvoering met kinderen alsmede ten aanzien van het scheidingsproces de stem van het kind centraal zetten en middels rapportage vertolken naar ouders, belanghebbenden en het juridisch speelveld. Op deze wijze wordt kinderparticipatie voorop gezet bij een scheiding, maar wordt kinderen tevens bescherming geboden voor de kwetsbare positie waarin zij zich bevinden. De stem van het kind verdient het te worden geborgd, terwijl tegelijkertijd ieder kind het verdient om zo lang mogelijk kind te kunnen zijn.

Marieke LipsMarieke Lips is oprichter van de Beroepsorganisatie Kindbehartiger en Stichting Kwaliteit Kindbehartiger, bedenker van het functieprofiel Kindbehartiger en Kindbehartiger via haar eigen praktijk KidsInbetween. Door de scheiding van haar eigen ouders heeft Marieke veel ervaring met een gebroken gezin. Dankzij haar studie Nederlands Privaatrecht en een minor Jeugdrecht heeft zij een enorme passie ontwikkeld voor kinderen en hun rechten. Als jurist is Marieke betrokken geweest bij projecten rondom het Jeugdrecht, verzorgt zij lezingen en gastcolleges en schrijft zij columns. Daarnaast heeft zij het boek ‘Bekrast‘ uitgebracht over de impact van een vechtscheiding op een kind en de zoektocht om het verleden los te laten. Verder is Marieke gespecialiseerd tot Bijzondere Curator in Jeugdzaken en tot kindercoach en zet zij samen met partijen initiatieven in de markt ten behoeve van kinderen in een scheidingssituatie. Dit onder het motto ‘inspireren, verbinden, versterken‘ alsmede het feit dat ieder kind het verdient om zo lang mogelijk kind te zijn.

Meer weten over Marieke Lips en haar werkzaamheden als Kindbehartiger, neem dan een kijkje op haar website: www.kidsinbetween.nl of stuur een bericht naar info@kidsinbetween.nl

Over de schrijver
De begeleiding en ondersteuning van kinderen in een scheidingssituatie is maatwerk. Ieder kind is immers uniek. Marieke Lips weet, door de scheiding van haar eigen ouders, als geen ander hoe het is om op te groeien in een gebroken gezin. Een kind wil geen deelgenoot worden van de scheiding van zijn of haar ouders, wil beide ouders hebben die van hem of haar houden en hem of haar op nummer één zetten.Wanneer ouders besluiten om uit elkaar te gaan, zullen er talloze vragen en gevoelens bij een kind opkomen. Ook wanneer ouders al een tijdje uit elkaar zijn, kunnen er vragen spelen in het koppie van een kind. Soms is het lastig deze goed onder woorden te brengen. Kinderen zijn immers loyaal aan beide ouders waardoor het moeilijk kan zijn een mening te vormen over wat het kind wenst en waar hij of zij behoefte aan heeft. In haar rol als Kindbehartiger begeleidt Marieke kinderen in een scheidingssituatie en zorgt ervoor dat de stem van ieder kind in een scheidingssituatie een plek krijgt binnen het geheel. Dit kan zowel de periode tijdens als na de scheiding betreffen. Daarnaast ondersteunt Marieke ouders en het gezin rondom de scheidingssituatie en wordt ingezet op bewust ouderschap tijdens en na de scheiding.
Linda
Door

Linda

op 25 Jun 2015

Mooi verwoord. Ik vind het zo schrijnend om te zien. Dmv. systemisch werken, laat ik ouders kijken naar hun scheiding . Ze stellen daar hun hele gezin bij op (bijvoorbeeld met poppetjes) incl evt. nieuwe partners. Dan hoef ik al bijna niks meer te zeggen maar zien de ouders zélf het effect van hoe zij nu met elkaar omgaan. Mijn idee: versimpel de situatie, maak het weer klein en kijk wat er nodig is.

Raymond Jansen secretaris SOS
Door

Raymond Jansen secretaris SOS

op 25 Jun 2015

Beste MariekeJe bent vast bekend met het onderzoek van de Kinderombudsman naar de inzet en de ervaringen met de bijzondere curator. Wij zijn met onze beroepsorganisatie en de RVR in overleg om te bekijken op welke wijze de ouders in een (vecht)scheiding meer bekendheid kunnen krijgen over de inzet van de bijzondere curator als de hoognodige stem van en voor het kind. We kunnen inmiddels, zoals bekend neem ik aan, daarvoor subsidie, ook als mediator aanvragen, maar helaas is dat in 2014 slechts in 21 keer in onze regio toegekend. Alle publiciteit over dit middel is daarom meer dan welkom.

Louis van der Valk
Door

Louis van der Valk

op 25 Jun 2015

Dank je wel voor artikel en onder de aandacht brengen. Kinderen worstelen soms zo enorm met loyaliteit naar beide ouders, zo enorm ... dat ze vergeten wat voor hen nu echt belangrijk is ... dat is schrijnend om te ervaren en te observeren. Het gebeurt ... en de vraag is of het (je) kind geholpen is als jij wel luistert naar hem of haar ... gewoon omdat hij of zij eigenlijk een andere boodschap heeft ... maar ... zo graag ...Een kind, een mooie schepping van een moeder en een vader .... die nu ... een ander pad kiezen ... en IK ?

Patricia Tearr
Door

Patricia Tearr

op 26 Jun 2015

Fijn voor alle kinderen die betrokken zijn geraakt in een (vecht) scheiding dat er een mogelijkheid is dat er een kindbehartiger namens hen optreedt. In de basis zullen alle ouders zeggen dat ze het belang van hun kind voorop stellen, maar in de praktijk blijkt dit toch soms lastiger, want wat is nu precies 'in het belang van het kind'. Een onafhankelijke deskundige (dus bijv. een kindbehartiger, bijzonder curator of een mediator gespecialiseerd in familie mediation) kan dan wellicht ondersteuning en begeleiding in bieden waar uiteindelijk alle partijen bij gebaat zijn.

Jolande Rommens
Door

Jolande Rommens

op 27 Jun 2015

Hoi Marieke,Goed stuk van je. Binnenkort hoop ik familiemediator te worden en ik doe ook een deel van de cursus vwb het psychologisch gedeelte. Het kindsdeel van het psychologische gedeelte is een hele cursusdag en ik neem je denkbeelden en standpunten zeker mee zowel in de cursus als in de mediations.Goed werk! Maak ons maar bewust.Groetjes, Jolande

Reactie plaatsen