Scheiden van tafel en bed | wat het inhoudt en wanneer dit een slimme keuze is

Veel mensen denken bij scheiden van tafel en bed aan iets ouderwets. Toch is het anno 2026 nog steeds een actuele en vaak heel helpende manier om je huwelijk anders vorm te geven. Het biedt ruimte, rust en duidelijkheid, zonder het huwelijk definitief te beëindigen.

In dit uitgebreide artikel lees je:

• wat scheiden van tafel en bed precies betekent
• wanneer het een passende keuze is
• wat er juridisch, financieel en praktisch verandert
• welke voor- en nadelen je moet kennen
• hoe je het goed regelt
• en een praktijkvoorbeeld uit onze eigen mediationpraktijk

Bovendien kan de hele tafel en bed scheidingsprocedure online worden geregeld. Lees hier hoe dat werkt.

Wat is scheiden van tafel en bed?

Bij scheiden van tafel en bed blijf je getrouwd, maar jullie leven juridisch en praktisch gescheiden. De wet ziet jullie vanaf dat moment niet langer als één financieel of fiscaal geheel.

Dat betekent onder andere:

• jullie bouwen ieder jullie eigen vermogen en schulden op
• jullie hebben geen fiscaal partnerschap meer
• jullie hoeven niet samen te wonen
• verantwoordelijkheden en kosten worden gescheiden geregeld

Toch blijft het huwelijk bestaan. Daardoor blijven bijvoorbeeld pensioenrechten, nabestaandenpensioen en bepaalde juridische zorgverplichtingen gewoon doorlopen.

Wanneer kies je voor scheiden van tafel en bed?

Sommige situaties lenen zich bijzonder goed voor deze vorm:

1. Het huwelijk voelt nog niet voorbij, maar samenleven gaat niet meer

Wanneer emoties hoog zitten en de toekomst onzeker voelt, geeft deze vorm rust zonder definitieve breuk.

2. Je wilt de voordelen van het huwelijk behouden

Denk aan nabestaandenpensioen, fiscale voordelen, zorgsituaties of regelingen die je liever niet verliest.

3. Religieuze of culturele redenen

Voor sommige stellen past een volledige echtscheiding niet bij hun achtergrond of overtuiging.

4. Bescherming bij financiële risico’s

Als één van jullie bijvoorbeeld schulden heeft, kan scheiden van tafel en bed de ander beschermen.

5. Tijdelijk apart wonen door omstandigheden

Bijvoorbeeld bij mantelzorg, werk in het buitenland, langdurige relatieproblemen of het zoeken naar nieuwe woonruimte.

Wat verandert er direct na scheiden van tafel en bed?

• jullie doen allebei eigen belastingaangifte
• partner- of kinderalimentatie wordt vastgelegd
• het vermogensregime stopt, net als bij een echte scheiding
• de gemeente registreert de wijziging in de BRP

Praktijkvoorbeeld uit de mediationpraktijk

Ali en Samira waren 26 jaar getrouwd en woonden al lange tijd met spanningen. Samira wilde niet direct de stap zetten naar een echtscheiding, terwijl Ali juist behoefte had aan duidelijkheid en rust. Door te kiezen voor een scheiding van tafel en bed konden ze ieder financieel hun eigen leven opbouwen, afspraken maken over de woning, toch het huwelijk behouden vanuit religieuze overtuiging en tijd nemen zonder druk.

Na twee jaar koos Ali alsnog voor een volledige echtscheiding. Doordat alles al netjes was afgesproken, verliep die procedure eenvoudig en zonder conflict.

Wat zijn de voordelen?

1. Het huwelijk blijft bestaan

Geschikt wanneer een volledige scheiding nog niet gewenst is.

2. Financiële rust en overzicht

Je voorkomt nieuwe conflicten over kostenverdeling, schulden, inkomen en vermogen.

3. Een zachte tussenstap

Veel minder belastend dan direct volledig scheiden.

4. Belangrijke rechten blijven intact

Met name rond pensioen en nabestaandenvoorzieningen.

Wat zijn de nadelen?

1. Je bent niet volledig vrij

Je blijft juridisch partners.

2. Je moet nog steeds een officiële procedure doorlopen

Het gaat via de rechtbank, maar kan volledig schriftelijk en online.

3. Geen standaardregeling voor toeslagen

Toeslagen en belastingvoordelen kunnen veranderen.

4. Later volledig scheiden betekent een tweede procedure

Scheiden van tafel en bed is dus een tussenstap of alternatief.

Hoe regel je het goed

1. Bespreek samen

Wat is de bedoeling? Tijdelijk, praktisch of cultureel?

2. Stel een convenant scheiding van tafel en bed op

Leg afspraken vast over wonen, financiën, vermogen, alimentatie, zorg voor kinderen en pensioen.

3. Dien een gezamenlijk verzoek in bij de rechtbank

Dit kan volledig online worden geregeld.

4. Inschrijving in het huwelijksgoederenregister

Hiermee wordt de scheiding officieel.

Mini-checklist: is deze vorm iets voor jullie?

• Willen jullie duidelijkheid zonder definitieve breuk?
• Spelen er culturele of religieuze redenen?
• Is er behoefte aan financiële bescherming?
• Is één van jullie nog niet klaar voor echtscheiding?
• Is nabestaandenpensioen belangrijk?
• Willen jullie een periode van rust en afstand?

Als je bij twee of meer vragen ja zegt, is dit vaak een passende keuze. Bekijk ook de kosten van een scheiding en lees hoe je de scheiding start.

Veelgestelde vragen

Is dit hetzelfde als een proefscheiding?

Nee. Een proefscheiding is informeel. Dit is juridisch.

Moeten we een ouderschapsplan maken?

Ja, bij minderjarige kinderen altijd.

Kun je later volledig scheiden?

Ja, dat kan altijd.

Blijven pensioenrechten bestaan?

In veel gevallen wel, afhankelijk van jullie afspraken.

Kan je nog samenwonen na deze stap?

Ja, maar het huwelijk blijft gescheiden van tafel en bed tot jullie dat opnieuw laten wijzigen.

Extra toelichting: de driejaarstermijn

Na inschrijving begint een wettelijke periode van drie jaar. Pas daarna kan het huwelijk definitief worden ontbonden. De termijn geldt altijd, ook wanneer jullie samen versneld willen ontbinden.

Verzoenen kan wél eenvoudig. Omdat het huwelijk juridisch blijft bestaan, kunnen jullie samen de scheiding van tafel en bed opheffen via een gezamenlijke verklaring.

Tot slot

Scheiden van tafel en bed is een bewuste vorm die rust, overzicht en duidelijkheid geeft in een onrustige periode.

Wil je rustig kijken wat dit voor jullie kan betekenen? Bij Stichting Oprecht Scheiden leggen we het proces stap voor stap uit: helder, zorgzaam en zonder onnodige kosten.

Bekijk ook hoe alimentatie wordt berekend.