Franse echtscheiding inschrijven in Nederland: zo werkt het

Onlangs bereikte ons de volgende vraag van iemand die in Nederland was getrouwd en begin dit jaar in Frankrijk is gescheiden via een divorce par consentement mutuel, de Franse echtscheiding met wederzijds goedvinden zonder rechter:

"In Frankrijk is mijn scheiding nu definitief, maar in Nederland nog niet. Is dat Franse notariele document voldoende om de echtscheiding bij de gemeente in te schrijven, of moet het eerst door een Nederlandse rechtbank worden erkend? Ik las online ook iets over een certificaat dat de Franse advocaat kan opvragen, en dat er in Frankrijk eerst een gerechtelijke procedure moet worden gestart. Klopt dat?"

Een herkenbare vraag, en een belangrijke. Het korte antwoord: het Franse notariele document alleen is niet voldoende, maar er hoeft sinds enkele jaren geen Nederlandse rechter meer aan te pas te komen, en er is in Frankrijk geen rechtszaak nodig. Hieronder leggen we rustig uit hoe het wel werkt.

Wat is een divorce par consentement mutuel?

Sinds 1 januari 2017 kun je in Frankrijk scheiden met wederzijds goedvinden zonder dat er een rechter aan te pas komt. De advocaten stellen het echtscheidingsconvenant op, jij en je partner ondertekenen het samen met de advocaten, en daarna wordt de akte geregistreerd bij een notaris. Het is dus een buitengerechtelijke echtscheiding. Er valt geen rechterlijk vonnis, en juist dat zorgde lange tijd voor onduidelijkheid over de erkenning in andere landen.

Waarom de erkenning sinds 2022 anders ligt

Onder de oude Europese regels, de verordening Brussel II-bis, werd deze Franse echtscheiding in Nederland niet erkend, juist omdat er geen rechterlijke beslissing aan ten grondslag lag. Veel oudere informatie op internet gaat nog over die situatie.

Sinds 1 augustus 2022 geldt echter de verordening Brussel II-ter. Die stelt buitengerechtelijke echtscheidingen, zoals de Franse, voor de erkenning gelijk aan rechterlijke beslissingen. Is jouw Franse echtscheiding op of na die datum geregistreerd, dan valt die daaronder en wordt die in Nederland erkend.

Moet de echtscheiding eerst door een Nederlandse rechter worden erkend?

Nee. Onder Brussel II-ter verloopt de erkenning van rechtswege, dus automatisch, zonder aparte gerechtelijke procedure. De gemeente kan je echtscheiding rechtstreeks verwerken op basis van de juiste documenten. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij twijfel of een weigeringsgrond, kan een gang naar de rechter aan de orde zijn, maar dat is niet de gewone route.

Welk document heb je dan nodig?

De Franse akte zelf is niet voldoende. Daarbij hoort een Europees certificaat, afgegeven op grond van artikel 66 van Brussel II-ter. Voor buitengerechtelijke echtscheidingen is hiervoor een aparte bijlage VIII bij de verordening. De combinatie van de akte en dat certificaat is wat de gemeente nodig heeft.

Moet er in Frankrijk een gerechtelijke procedure worden gestart?

Nee. Het certificaat klopt, maar de gerechtelijke procedure niet. Dat verhaal weerspiegelt de oude situatie van voor 1 augustus 2022. Het certificaat wordt afgegeven door de Franse autoriteit die de akte heeft geregistreerd, in de praktijk de notaris bij wie het convenant is gedeponeerd. Je Franse advocaat kan dit certificaat voor je opvragen. Er hoeft geen rechtszaak in Frankrijk te worden gestart.

Zo schrijf je de echtscheiding in Nederland in

• Vraag bij de Franse notaris, eventueel via je advocaat, het certificaat op grond van artikel 66 Brussel II-ter (bijlage VIII) op, samen met een gewaarmerkt afschrift van het convenant of de echtscheidingsakte.
• Regel zo nodig een beedigde vertaling. Stukken in het Frans, Engels of Duits worden vaak rechtstreeks geaccepteerd. Vraag dit na bij je gemeente.
• Lever de akte en het certificaat in bij de gemeente waar je huwelijk destijds is voltrokken.
• De gemeente plaatst een latere vermelding op je huwelijksakte. Daarmee is voor de Nederlandse overheid duidelijk dat je huwelijk is ontbonden.

Binnen de Europese Unie is geen legalisatie of apostille nodig. Wil je meer weten over inschrijving van een buitenlandse echtscheiding in het algemeen? Lees dan ons artikel Buitenlandse echtscheiding registreren in Nederland.

Let ook op de alimentatie en het huwelijksvermogen

Brussel II-ter regelt de erkenning van de echtscheiding zelf, niet automatisch de afspraken over partner- en kinderalimentatie of de verdeling. In een internationale situatie is het verstandig om die afspraken zorgvuldig vast te leggen en te laten controleren of ze los van de echtscheiding afdwingbaar zijn. Zo voorkom je dat je later voor verrassingen komt te staan.

Vragen over jouw situatie?

Een internationale echtscheiding roept vaak meer vragen op dan een nationale. Bij Stichting Oprecht Scheiden helpen we echtscheidingen volledig online en van A tot Z, uitsluitend op gezamenlijk verzoek, met een mediator en advocaat in een persoon voor jullie allebei, gemiddeld binnen zes tot acht weken en ondersteund door onze echtscheidingsapp. Loop je tegen een vraag aan over je eigen situatie? Neem dan gerust rustig contact met ons op, dan kijken we met je mee.