Is alimentatie verplicht? Zeven vragen over wel of geen alimentatie

Moet je na een scheiding altijd alimentatie betalen? Het korte antwoord: kinderalimentatie wel, partneralimentatie lang niet altijd. Hoe dat zit, en wanneer je juist géén alimentatie hoeft te betalen, lees je in deze zeven vragen.

1. Is alimentatie verplicht bij een scheiding?

Er bestaat een wettelijke onderhoudsplicht: ex-echtgenoten en ex-geregistreerde partners moeten na de scheiding bijdragen in elkaars levensonderhoud als één van beiden niet genoeg inkomen heeft. En ouders moeten de kosten van hun kinderen dragen tot die 21 jaar zijn.

Maar verplicht betekent niet dat er altijd betaald wordt. Voor partneralimentatie geldt: alleen als de één het nodig heeft (behoefte) én de ander het kan missen (draagkracht). Verdienen jullie allebei genoeg om van te leven, dan is er simpelweg geen partneralimentatie verschuldigd. Bij kinderalimentatie ligt dat anders, daarover bij vraag 3.

2. Wanneer hoef je geen partneralimentatie te betalen?

In meer situaties dan veel mensen denken. Je hoeft geen partneralimentatie te betalen als je ex genoeg eigen inkomen heeft, of als jij zelf geen ruimte hebt om iets te betalen. Jullie mogen ook samen afspreken dat er geen partneralimentatie wordt betaald: dat heet een nihilbeding, en die afspraak leg je vast in het echtscheidingsconvenant. Let wel op: zo'n beding kan fiscale gevolgen hebben, bijvoorbeeld rond de hypotheekrente van een gezamenlijke woning.

Loopt er al partneralimentatie, dan stopt die vanzelf zodra je ex opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat, of gaat samenwonen alsof ze getrouwd zijn. En natuurlijk als de afgesproken of wettelijke termijn is verstreken.

3. Kun je ook geen kinderalimentatie afspreken?

Nee. De onderhoudsplicht voor je kinderen kun je niet wegtekenen, ook niet in onderling overleg. Tot hun 18e betaal je de kosten van verzorging en opvoeding, en van 18 tot 21 jaar de kosten van levensonderhoud en studie.

Wat wél kan: de bijdrage komt op een laag bedrag of op nul uit omdat er simpelweg geen draagkracht is. En bij co-ouderschap wordt de bijdrage anders berekend, maar ook dan vervalt hij meestal niet vanzelf. Hoe dat werkt lees je bij kinderalimentatie bij co-ouderschap.

4. Hoe lang ben je verplicht partneralimentatie te betalen?

Sinds 1 januari 2020 is de hoofdregel: de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Op die hoofdregel bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld bij jonge kinderen of een lang huwelijk richting de AOW-leeftijd. De oude termijn van twaalf jaar geldt alleen nog voor scheidingen van vóór 2020. Hoe de termijnen precies uitpakken, lees je in ons artikel over hoe lang partneralimentatie duurt.

5. Hoe wordt de hoogte van de alimentatie bepaald?

Jullie mogen zelf afspraken maken, zolang die redelijk zijn. De basis is steeds dezelfde combinatie: de behoefte van degene die ontvangt en de draagkracht van degene die betaalt. Bij partneralimentatie speelt ook de levensstandaard tijdens het huwelijk mee.

Wil je weten wat in jullie situatie een redelijk bedrag is? Dan kun je een alimentatieberekening laten maken. Een overzicht van alles wat bij alimentatie komt kijken vind je op de pagina hoeveel alimentatie.

6. Wat als de situatie later verandert?

Alimentatie staat niet voor altijd vast. Verandert er iets wezenlijks, bijvoorbeeld in inkomen, werk of woonsituatie, dan kunnen jullie samen een nieuw bedrag afspreken. Komen jullie er niet uit, dan kan de rechter de alimentatie wijzigen, verlagen of stoppen. Houd er ook rekening mee dat de bedragen elk jaar wettelijk worden geïndexeerd; hoe dat zit lees je bij de jaarlijkse indexering van alimentatie.

7. Wat kun je doen als je ex geen alimentatie betaalt?

Betaalt je ex de afgesproken of vastgestelde alimentatie niet of te laat, dan kun je het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) inschakelen. Het LBIO int de alimentatie en kan zo nodig beslag leggen op salaris of uitkering van de betaler. Let op: die hulp is voor de betalende partij niet gratis. Meer informatie vind je op lbio.nl.

Samen goede afspraken maken

Of er alimentatie betaald wordt, hoeveel en hoe lang: het meeste mag je samen afspreken, zolang het redelijk is en goed wordt vastgelegd. Precies daar helpen wij bij. Twijfel je wat in jullie situatie verplicht is of verstandig? Vraag ons gerust gratis advies, ook als je nog niets besloten hebt.